رکود تورمی چیست و چرا معامله گران را نگران کرده است؟

رکود تورمی چیست و چرا معامله گران را نگران کرده است؟

رکود تورمی چیست و چه معنایی برای شما خواهد داشت ؟

در دهه های 70 و 80، صحبت از رکود تورمی دوباره سر زبان ها افتاد. آن چیست - و آیا ما به سمت دوره جدیدی از آن می رویم؟

رشد شدید تورم ناشی از افزایش هزینه های سوخت، غذا و حمل‌ونقل، پدیده اقتصادی که در دهه 70 و اوایل دهه 80 در جریان بود را مجددا به راه انداخته است : رکود تورمی = Stagflation

همچنان که جنگ اوکراین قیمت محصولاتی مانند گندم و نفت را افزایش می دهد و روند رشد تورم را در بسیاری از کشورهای توسعه یافته تشدید می‌کند، معامله‌گران بانکی و دیگر مفسران بازار ، رکود تورمی را به عنوان یک خطر بالقوه جهانی مورد تاکید قرار داده اند . این شرایط درحالی است که بانک های مرکزی چیزی در چنته برای جبران این خطر در صورت توقف رشد اقتصادی ندارند.

برای مثال بانک جهانی، در ماه ژوئن هشدار داده است که با کاهش پیش بینی های رشد، خطر رکود تورمی به شکل فزاینده ای در حال افزایش است و اذعان نموده که اقتصاد جهان ممکن است به سوی یک دوره طولانی از رشد ضعیف و تورم بالا پیش رود.

کارشناسان اقتصادی می گویند ترس از رکود تورمی نیز یکی از دلایل اصلی نوسانات در بازار سهام جهانی از جمله سقوط بازار در 13 ژوئن است که بدترین روز در ASX از زمان شروع پاندمی بود.

اما رکود تورمی دقیقا چیست ؟ چرا این پدیده برخی از معامله گران را تا این حد نگران کرده است؟ و آیا این مساله در استرالیا ( دوباره ) از سرگرفته خواهد شد ؟

رکود تورمی ( و شاخص فلاکت ) چیست ؟

رکود تورمی از دو مفهوم اقتصادی شکل می گیرد : رکود و تورم .

رکود به یک دوره از رشد ضعیف اقتصادی و افزایش بیکاری اشاره دارد. تورم افزایش قیمت‌ها برای مصرف کننده را توصیف می‌کند. بنا بر گزارش‌ها، این واژه ترکیبی برای نخستین بار در سال 1965 توسط ایان مک لود، وزیر سابق دارائی بریتانیا به کار گرفته شد که به پارلمان بریتانیا گفت در شرایط افزایش درآمدها و تولید کاملا راکد در هر دو حوزه بدترین وضعیت را داریم. وی افزود " ما در یک شرایط رکود تورمی قرار داریم و در واقع تاریخ به زبان مدرن درحال ساخته شدن است." این اصطلاح در واقع در دهه 1970 ، هنگامی که تورم بالا و بیکاری به دوران اقتصادی موسوم به دوران طلائی خاتمه داد ، به شکل گسترده تری به کار گرفته شد.

با بروز stagflation در دهه 1970، بسیاری از اقتصاددانان غافلگیر شدند. نظریه های اقتصادی غالب آن دوران، عملا تورم و بیکاری را متضاد یکدیگر می دانستند و تصور می کردند اگر نرخ بیکاری کمی داشته باشید؛ تورم بالاتری خواهید داشت و برعکس.  منطق چنین است که با نرخ بیکاری پایین، یافتن کارگر دشوار است بنابراین کارفرمایان باید با پرداخت دستمرد بالاتر برای استخدام نیرو با یکدیگر در رقابت باشند. با افزایش حقوق و مزایا ، هزینه ی کسب و کارها نیز افزایش می یابد و به این ترتیب صاحبان کسب و کار با اعمال هزینه های بالاتر برای کالا و خدمات خود ، آن را به مشتریان انتقال می دهند. ( تورم بیشتر) 

لیکن دهه 1970 نشان داد که می توان به طور همزمان شاهد وجود تورم و نرخ بیکاری بالا بود چرا که هنگامی‌که مشاغل ضعیف و در شرایط حداقلی به سر می بردند ، هزینه ها بالاتر رفته بود.

ایان مک فارلین ، رییس سابق خزانه داری بانک مرکزی ظهور رکود تورمی را در سخنرانی بویر در سال 2006 تصریح کرد و گفت بیکاری در حدود 18 ماه بیش از دوبرابر رشد کرد و در دسامبر 1975 هنگامی که تورم به میزان 14.4 رسیده بود ، نرخ بیکاری نیز 5.3 درصد بیشتر شد. " این وضعیتی بود که قبلا هرگز تجربه نشده بود و باید واژه ای جدید برای آن ابداع می شد. مک فارلین گفت : " این کلمه رکود تورمی بود."

تورم و بیکاری شاخص های مهم شرایط اقتصادی هستند که در زندگی روزمره تجربه می کنیم و اگر نرخ تورم و نرح بیکاری را به هم اضافه کنید ، به آن "شاخص فلاکت"ُ می گویند.

مک فارلین گفت که بدترین شرایط رکود تورمی در استرالیا بین سالهای 1973 و 1983 روی داد و این کشور در آن دهه با رسیدن به نرخ بیکاری 10.2 درصد به کشوری با میزان بیکاری بالا تبدیل شد. وی با تاکید بر این موضوع که چگونه تورم ، ارزش پول را از میان می برد ، گفت در آن دهه میانگین نرخ توم در سال 11.6 درصد بود – " چیزی که در سال 1973 ، 100 دلار قیمت داشت در سال 1983 به قیمت 300 دلار رسید."

گلن استیونز از دیگر روسای سابق خزانه داری کشور، نیز اذعان می داشت که مردم در دهه 1980 درباره " عمر نیمه یک دلار " که حدود هشت سال بود صحبت می کردند.

رکود تورمی برای شما چه معنائی دربردارد؟

رکود تورمی خبرناخوشایندی است. در واقع ، استاد اقتصاددان دانشگاه UNSW، پروفسور ریچارد هولدن می گوید که این پدیده یک سناریو آخرالزمانی برای اقتصاد استرالیا خواهد بود. هولدن بیان می دارد : " افراد درحالیکه قیمت همه چیز به سقف رسیده است ، شغل خود را از دست می دهند."

زمانی که  بیکاری در اوایل رکود دهه 1980به نرخ دو رقمی رسید، یک معضل سیاسی بزرگ بود و نویل ران نخست وزیر سابق NSW را برآن داشت که بگوید فقط سه موضوع روز وجود دارد : " شغل، شغل، شغل. "

Stagflation صرفنظر از قرار دادن مردم در شرایط بیکاری، می تواند کسب و کارها را نیز از سرمایه گذاری منصرف کند چرا که رشد فزاینده قیمت ها می تواند پیش بینی جریان های نقدینگی و دریافت منابع مالی ازبانک را دشوارتر کند.

در عین حال، افزایش قیمت های مصرف کننده ضربه عمیق تری به اقشار کم درآمد می زند زیرا این افراد نسبت بیشتری از دستمزد خود را خرج می کنند. خانوارهای استرالیائی تقریبا بالاترین میزان بدهی را در جهان دارند که این مساله بدین معناست که برخی از مردم در برابر چنین شوک اقتصادی آسیب پذیر خواهند بود.

stagflation یک معضل برای بانک های مرکزی پدید می آورد. معمولا هنگامی که اقتصاد دچار توقف میگردد، انتظار می رود که بانک مرکزی تلاش داشته باشد با کاهش نرخ بهره، افراد را به وام گیری ترغیب کرده و به تحریک رشد اقتصادی بپردازد.

اما کاهش نرخ بهره هنگامی که نرخ تورم بالا باشد ، گزینه خاصی محسوب نمیشود چرا که این موضوع در زمان stagflation روی می دهد و کاهش نرخ به افزایش قیمت ها می انجامد که بخشی از مشکل بزرگتری است که سعی در برطرف کردن آن می شود.

در عوض به جای کاهش نرخ بهره ، بانک های مرکزی تمایل دارند با افزایش نرخ بهره به رکود تورمی پاسخ دهند. این همان چیزی است که اوایل دهه 1980 اتفاق افتاد. بانک های مرکزی با افزایش نرخ بهره به رکود تورمی واکنش نشان دادند اما باعث پدید آمدن رکود اقتصادی دیگری نیز شدند.

در نیمه نخست سال 2022 ، بانکهای مرکزی مجددا نرخ بهره را افزایش دادند به این ترتیب واضح است که این روند در آینده نیز وجود خواهد داشت. برخی از سهامداران بیم آن دارند که این افزایش جرقه یک رکود اقتصادی جهانی را نیز بزند. 

به این ترتیب آیا ما به سمت دوره جدیدی از رکود تورمی پیش می رویم؟

هولدن می گوید : " اگر ناگهان دچار 7 درصد بیکار، 12 درصد تورم و رشد تولید ناخالص داخلی صفر داشتیم ، این یک سوال واقعی است که درباره آن چه باید کرد. اما درشرایط کنونی با آن فاصله زیادی داریم. آخرین آمارها نشان دهنده آن است که ما 3.9 درصد بیکاری، 5.1 درصد تورم و 3.3 درصد رشد تولید ناخالص داخلی داریم.

پس چرا این صحبت می شود؟ یک نیروی محرکه در پس رشد تورم فعلی ، قیمت بالای نفت است که هزینه های اقتصاد را تامین می کند چرا که سوخت برای بسیاری از صنایع هزینه ای حیاتی است. اما این در شرایطی است که برخی دیدگاه های تاریخی کمک می کنند. هولدن به این موضوع اشاره میکند که اگرچه قیمت نفت بالاست اما هنوز به اندازه دهه 1970 افزایش نیافته است. زمانی که به آن حد رسید ، از آن به بعد تورم را تنظیم کنید.

علاوه براین، هولدن و بسیاری دیگر از اقتصاد دانان هنوز مجاب نشده اند که جنگ اوکراین و افزایش بهای نفت به نوعی شوک اقتصادی شدید خواهد انجامید که موضوع بیکاری را به شدت افزایش دهد.  

نرخ تورم ما نیز اگرچه در حال افزایش است اما همچنان زیر سطح 8.6 درصد در ایالات متحده می باشد. شاخص قیمت مصرف کننده استرالیا (CPI  ، سرفصل نرخ تورم )  در سال منتهی به مارس با افزایش 5.1 درصدی مواجه بود که سریع ترین رشد طی 22 سال گذشته است.

شاخص اصلی تورم مورد علاقه خزانه داری بانک ، که اقلام اساسی مانند سوخت ، میوه ها و سبزیجات تازه را قلم میگیرد، 3.7 درصد افزایش داشت که بالاترین سطح از اوایل سال 2009 است. انتظار می رود این روند صعودی ماه های آینده به روند خود ادامه دهد.

" آیا اینها همه ، تکرار دهه 1970 خواهد بود ؟ گمان میکنم این موضوع کمی به طول بیانجامد ."

پروفسور ریچارد هولدن ، استاد اقتصاد

 

سول اسلیک ، اقتصاددان مستقل بر این عقیده است که احتمالا در حال تجربه ترکیبی از تورم بالا و رشد پایین هستیم اما تفاوت های بارز دیگری میان پس زمینه اقتصادی دهه 1970و امروز وجود دارد. به عنوان مثال ، فرآیند تعیین دستمزد در استرالیا بسیار متمرکزتر صورت می گرفت که بدین معناست که تورم بالا زودتر به دستمزد بالا منجر میگردد.

از دیگر تغییرات برزگ که در سطح جهانی روی داده است حرکت به سوی بانک های مرکزی مستقل  با هدف گذاری تورم بوده است که در دهه های 1980 تا 1990 شتاب بیشتری گرفت. در حال حاضر عموما پذیرفته اند که بهتراست به بانک داران مستقل مرکزی نظیر رییس خزانه داری استرالیا فیلیت لو ، اجاز دهیم تصمیمات نامطلوب برای افزایش نرخ بهره اتخاذ کند تا اینکه آن را به سیاستمداران بسپارند. نظر بر این است که نظام هدف گذاری تورمی می تواند از افزایش مخرب قیمت از جمله رکود تورمی دهه 70 و 80 پیشگیری نماید.

اکنون، اقتصاددانان متقاعد نشده اند که احتمال روی داد رکود تورمی وجود دارد. آیا دوباره دهه 1970تکرار خواهد شد ؟ هولدن ادامه می دهد این موضوع کمی به طول می انجامد.

این شرح برای نخستین بار در 24 مارس منتشر شد و از آن زمان منعکس کننده تحولات روز بوده است.

منبع : Sydney Morning Herald

Published: 06/23/2022